Tips - Algemeen - Fotografie

Hoge ISO-waarden

Waarschijnlijk leest u bij de technische gegevens van camera's weleens iets over de ISO-waarden. In het verleden waren er twee normen voor de lichtgevoeligheid van film: ISO/ASA (International Organization for Standardization en American Standard Association) en DIN (Deutsche Industrie Norm). De DIN-waarde wordt sinds de opkomst van de digitale fotografie niet meer gebruikt. Tegenwoordig komen er steeds meer camera's op de markt die hoge ISO-waarden kunnen gebruiken. Wat zijn ISO-waarden eigenlijk, waarom wilt u een hoge ISO-waarde en wat zijn de nadelen?

De normen voor lichtgevoeligheid monden uit in getallen die staan voor de hoeveelheid licht die nodig is om de zwakste impressie van licht op de film te doen ontstaan. Een film met een standaard lichtgevoeligheid heeft een ISO-waarde van 100. De DIN-waarde die hierbij hoort is 21. Een viermaal zo gevoelige film is ISO 400 of DIN 27. Zoals gezegd wordt de DIN-waarde tegenwoordig niet meer gebruikt. De ISO-waarde nog wel en bijna elke digitale camera heeft een knop of menu-optie waarmee de gewenste ISO-waarde kan worden geselecteerd.

Lichtgevoeligheid

Stel dat u een foto wilt maken van de binnenkant van een kerk. Flitsen is geen optie, dus u moet het met het natuurlijke licht doen. Een digitale camera die is ingesteld op een lichtgevoeligheid van 100 ISO heeft bijvoorbeeld een sluitersnelheid nodig van 1/15 seconde bij een diafragma van F3,5. Bij de meeste camera's is het mogelijk de ISO-waarde zelf in te stellen, in elk geval in de stappen 100, 200 en 400. Een verdubbeling van de ISO-waarde betekent dat de camera een tweemaal kortere sluitersnelheid kan gebruiken bij hetzelfde diafragma. Is de ISO-waarde viermaal zo hoog, dan is de sluitersnelheid viermaal zo kort. In plaats van een sluitertijd van 1/15 kunt u dus 1/250 sec gebruiken. Dat levert vrijwel zeker een onbewogen opname op.

Ruis en sensorgrootte

Als het zo handig is om hoge ISO-waarden te gebruiken, waarom doen we dat dan niet altijd? Een voor de hand liggende reden is natuurlijk dat we niet altijd een hoge sluitersnelheid nodig hebben. Maar veel belangrijker zijn de technische beperkingen. Lichtgevoelige film bezit meer korrel. Bij hoge ISO-waarden bevat het beeld van een digitale camera meer ruis. Dat heeft te maken met natuurkundige principes. Belangrijk voor het wel of niet optreden van ruis is de signaal/ruis-verhouding. Wanneer de lichtgevoelige cellen op een beeldsensor groter zijn kunnen zij meer signaal ontvangen en produceren dan relatief minder ruis. Een grote beeldsensor, met grote cellen, is minder gevoelig voor ruis dan een kleine beeldsensor. Vooral als deze zeer vele kleine cellen bevat. En dat is nu juist wat er de fabrikanten tegenwoordig op de markt brengen: compactcamera's met een 7-, 8- of 10-megapixel beeldsensor.

Lichtgevoelige cellen

De voorbeeldfoto van het kerkinterieur is gemaakt met een Canon EOS 20D op 1600 ISO. De beeldkwaliteit blijft zeer acceptabel. Deze camera heeft naast een goed beeldverwerkingssysteem een relatief grote APS-C sensor van 22,7x15 mm. Een compactcamera heeft veelal een sensor die niet groter is dan 7,2x5,3 mm. Als daarop hetzelfde aantal lichtgevoelige cellen moet passen, zal duidelijk zijn dat deze cellen vele malen kleiner moeten zijn. Zij hebben daardoor een veel slechter signaal/ruis verhouding en produceren boven de 800 ISO-beelden met onacceptabel veel ruis. Er zijn echter uitzonderingen. Zo verschijnen er tegenwoordig steeds meer compactcamera's die ISO-waarden van 1600 of 3200 kunnen bereiken. Fujifilm lijkt de leider te zijn op dit gebied. met name de Fujifilm FinePix F30 levert prima opnamen bij 800, 1600 en zelfs 3200 ISO. Die laatste stand is maar liefst acht keer effectiever dan bij een conventionele compactcamera met 400 ISO. Ook de nieuwe FinePix F31fd beschikt over deze ongekende lichtgevoeligheid. Klaarblijkelijk heeft deze fabrikant goede ruisonderdrukkingsalgoritmen bedacht. Dat is voor de consument alleen maar goed. Hij of zij krijgt een camera die bij minder licht toch scherpe foto's kan maken. Ook bij gebruik van de flits is het beeld natuurlijker, omdat de achtergrond minder donker wordt. Kortom, een compactcamera die goede (lees: bruikbare) beelden levert bij hogere ISO-waarden heeft wel degelijk zijn voordelen.

Pixelmania Award

Digitale camera's, producten en diensten voor digitale fotografie die hoog scoren in onze tests kennen wij de Pixelmania Award toe.

Recente winnaars zijn:

Canon EF-S 10-18 mm F4,5-5,6 IS STM, Canon EOS 1200D, Fujifilm E-X2, Olympus OM-D E-M10, Olympus M.Zuiko Digital 25 mm/F1,8, Nikon D610, Magic Video Deluxe 2014, DxO Optics Pro 9, Adobe Photoshop Elements 12.

Boekentip

Voorbij de camera - Het verhaal achter de foto

Steve McCurry

€ 49,99

Bestellen

Bij uitgeverij Terra is een fraai boek verschenen over het werk van de wereldberoemde fotograaf Steve McCurry. Het ruim 250 pagina's tellende boek Voorbij de camera, het verhaal achter de foto biedt een kijkje achter de schermen bij deze fotograaf. Lees verder...

Bewuster en beter fotograferen met de Canon EOS 1200D, EOS 100D & EOS 700D

Pieter Dhaeze

€ 32,50

Bestellen

Bij uitgeverij Van Duuren Informatica is voor gebruikers van een Canon EOS 100D, EOS 700D of EOS 1200D digitale reflexen een nieuw boek verschenen, genaamd Bewuster en beter fotograferen met de Canon EOS 1200D, EOS 100D & EOS 700D. Lees verder...

Woordenboek
Woordenboek
Pixelfolio
In het spoor van... door Pixelmania.nl